0 beğenilme 0 beğenilmeme
1 gösterim
Selamün aleyküm abdest alma konusunda baştan sona detaylı bir şekilde bilgilendirmeniz mümkün müdür?
Abdest kategorisinde (200 puan)
yeniden etikenlendirildi | 1 gösterim

1 cevap

0 beğenilme 0 beğenilmeme

Ve aleyküm selam.


ABDEST NASIL ALINIR? ABDEST ALMA SIRASI ÖNEMLİ MİDİR?


Abdest nasıl alınır konusuna geçmeden kısacak abdestin dindeki yerine değinmek istiyoruz.

İslam dininde Yüce Allah (c.c.) tarafından Müslümanlara emredilen ve yasaklanan işler vardır. Örneğin günde beş vakit namaz kılmak, oruç tutmak, hacca gitmek emredilen işlerdendir. Bu ibadetlerden bir kısmı için abdest alma şartı yoktur. Ancak emredilen ibadetlerden öyleleri de var ki abdest, o ibadeti yapmanın adeta anahtarı konumundadır. Abdest almaksızın o ibadet yapılsa Allah katında kabul olunmamaktadır. Mesela namaz kılmak, Kur’an okumak için abdest almak zorunludur. Demek ki abdest almak önemlidir. O halde gelin şimdi birlikte abdest nasıl alınır? Abdest alma sırası önemli midir? Abdestin hükmü nedir? gibi sorulara cevap arayalım.


Abdest sırasıyla şöyle alınır:


  1. Öncelikle niyet edilir. (Konu bitiminde abdest alırken nasıl niyet edilir? başlığından niyetin nasıl yapıldığını okuyabilirsiniz.)
  2. Besmele çekilir.
  3. Eller parmakların arası ovularak bileklere kadar yıkanır. (Peygamberimizin, parmakların arasını ovma sünneti bilhassa korona virüs konusunun olduğu şu günlerde ne denli doğru bir işlem olduğunu göstermiştir. Abdestte eller yıkanırken parmakların arasını ovmak oraya yerleşmiş olan mikropları öldürür. Bu şekilde korona virüs tedbirleri açısından el temizliği sünnette yer alan bu şekliyle önem arz etmektedir.) 
  4. Üç defa ağza su verilir. Bu işlem yapılırken sağ el kullanılır. Ağza alınan su gargara yapılarak boğaz ve ağız temizliği sağlanmış olur.
  5. Üç defa burna su verilir. Burna sağ elle su verip sol elle sümkürerek temizlik işlemi yapılır.
  6. Avuca su alınarak yüz yıkanır. Abdestte yüz yıkanırken saç bitiminde çene altına ve kulak memeleri hizasına kadar yıkama yapılır. Sakalı olan varsa sakalı ellerle oğuşturarak diplerine su geçmesi sağlanır.
  7. Sağ kol dirsekle birlikte üç defa yıkanır.
  8. Sol kol dirsekle birlikte üç defa yıkanır.
  9. Sağ elle başın dörtte biri mesh edilir. (Başı mesh etmek konusunda diğer mezheplerin görüşleri için “Abdestte başın neresi mesh edilir? Abdestte başı mesh etmenin hükmü nedir?” Başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.)
  10. Her iki el ıslatılarak serçe parmaklarla kulak içi mesh edilir. Baş parmaklar ile de kulakların arka kısmı mesh edilir.
  11. Ayak parmaklarından başlamak suretiyle önce sağ ayak topuklarla birlikte yıkanır, sonra aynı işlem sol ayak için yapılır.
  12. Bu şekilde abdest tamamlanmış olur.


Abdest Alırken Nasıl  Niyet Edilir? Abdestte niyet farz mı?


Abdet alırken şöyle niyet edilir: “Niyet ettim Allah’ım senin rızan için abdest almaya. ”

Abdestte niyetin hükmü ile alakalı Abdestte niyet farz mı? başlıklı cevabımıza bakabilirsiniz.


Abdeste başlamadan elleri yıkamanın hükmü nedir?

- İmam Şafiî, İmam Mâlik ve İmam Azam’a göre ellerin temiz olduğu kesin olarak biliniyorsa bile sünnettir.[1]

- Zâhirî mezhebine göre ise uykudan kalkan için vaciptir.

- Ahmed b. Hanbel’e göre sadece gece uykusundan kalkana vaciptir. [2]

 إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ ، فَلَا يَغْمِسْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يَغْسِلَهَا ثَلَاثًا ، فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ

“Sizden birisi uyandığı zaman kabın içine ellerini girdirmeden önce iki elini de üç kere yıkasın. Çünkü gece uyurken ellerinin nerede gecelediğini bilemez. ” (Buhârî – 162) 

 

Abdestte ağza ve burna su vermenin hükmü nedir?

- Zâhirîler dışındaki cumhuru ulema, abdest alırken ağza ve burna su vermeyi sünnet olarak kabul etmişlerdir. [3]

- İmam Dâvud ez-Zâhirî ise emirleri vucûba hamlederek ağza su vermenin sünnet, burna su vermenin ise farz olduğunu söylemiştir. [4]

إذا توضأ أحدكم فليجعل في أنفه ماء

“Sizden birisi abdest alacağı zaman burnuna su versin. ” (Buhari 162, Müslim 20/237)

 

Abdestte yüzün yıkanması farz olan sınırları nerelerdir?

 - Mezhep alimleri abdestte yüzün yıkanmasının abdestin farzlarından olduğu hususunda müttefiktirler. [5] Ancak sakal başı ile kulak arasında kalan beyazlığın yüzden olup olmadığı hususunda ihtilaf etmiştirler. 
- Cumhuru ulemaya göre bu beyazlık yüzdendir. 
- İmam Mâlik’e göre ise yüzden değildir.. [6]

 


Abdest alırken yüzün sınırları dışına çıkan sakalı yıkamak şart mıdır?

- Cumhuru ulemaya göre yüzden dışarıya sarkan sakalları yıkamak şart değildir. [7]
- İmam Mâlik’e göre ise üzerinden su akıtmak farzdır.

İhtilafın sebebi: “Bu yerin, yüz deyiminin kapsamına girip girmediğidir.“ [8]

 

Abdest alırken sakalı oğup altına suyu ulaştırmanın hükmü nedir?

-Alimlerimizin tamamı abdest alırken gür olan sakalın altına suyu ulaştırmanın şart olmadığı, sakalı seyrek olan kişininde suyu sakalın dibine ulaştırmasının şart olduğu hususunda ittifak etmişlerdir. [9] 

فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ

“…Yüzlerinizi yıkayın…” (Mâide 6. Ayet)


Abdestte kollar yıkanırken dirsekler ile birlikte yıkanması farz mıdır?

- Alimlerimiz abdestte el ve bileğin yıkanmasının farz olduğu hususunda ittifak etmişlerdir. [10] Ama dirseğin bu yıkamaya dahil olup olmadığı hususunda ihtilaf etmişlerdir. Dört mezhep imamlarımıza göre de dirseklerin kollar ile birlikte yıkanması şarttır.

- Zâhirîlere ve imam Taberî’ye göre abdestte dirsekleri yıkamak şart değil müstehaptır. 


İhtilafın sebebi: (ila - 
الى) harfi ceri’nin (hettaحتى - ) manasında mı, yoksa (meaمع - ) manasında mı kullanıldığı ve (yedيد - ) kelimesinin arap dilinde hangi manalarda kullanıldığında ihtilaf edilmesidir. [11]

 

 [12]وَاَيْدِيَكُمْ اِلَى الْمَرَافِق

“…Ve ellerinizi dirseklerle beraber yıkayın…” (Maide – 6. Ayet)

 

Mesh Ne Demek?

Sözlük anlamı: “Bir şey üzerinde eli süründürmek, sıvazlamak, elle silmek“ manalarında kullanılır.

Terim Anlamı: “Abdestte baş, boyun ve kulaklarla mest veya sargı üzerinde ıslak elle, teyemmümde ise yüz ve kollar üzerinde toprağa sürülmüş elle sıvazlamak şeklinde yapılan hükmî temizliği ifade eder.“ Kaynak:


Başı Mesh Etmek

Başı mesh etmek konusu Kur’an’la sabit olan ancak yapılacak miktar hususunda alimler arasında ihtilaf edilen bir meseledir.


Abdestte başın neresi mesh edilir? Abdestte başı mesh etmenin hükmü nedir?

- Başı meshetmenin abdestin farzlarından olduğu hususunda tüm alimlerimiz ittifak etmiştirler. [13] Ama vacip olan en az miktarın ne kadar olduğu hususunda alimlerimiz ihtilaf etmiştirler.

İmam Mâlik ve Ahmed b.Hanbel’e göre başın tamamı meshedilmelidir. [14]
İmam Şafi’ye göre ise tek bir kılın meshedilmesi yeterlidir.
İmam Azam Ebu Hanife’ye göre ise en az 4/1 ‘nin meshedilmesi gerekmektedir.

İhtilafın sebebi: Ayette geçen (be ب -) harfi cerinin zaide mi (fazlalık mı) yoksa teb’iziye mi olduğu hususunda ihtilaf edilmesidir. [15]

[16] وَامْسَحُوا بِرُؤُ۫سِكُمْ

“…Ve başınızın dörtte birini mesh edin…” (Maide 6)


Abdestte başın üç defa meshedilmesi sünnet midir?

- Cumhuru ulemaya göre meshlerde üç sayısı sünnet değildir. [17] İmam Şafi’ye göre ise sünnettir. [18]

İhtilafın sebebi: “Meshetmek yıkamaya kıyas edilebilir mi edilemez mi?” şeklinde ihtilaf edilmesidir.


 Abdestte başın meshedilmesi için yeni bir su gerekir mi?

-Cumhuru ulemeya göre yeni bir su gerekir. [19] Çünkü musta’mel (kullanılmış su) ile abdest almak caiz görülmemiştir.

 Sarığın üzerine meshetmek caiz midir?

- Ahmed b. Hanbel ve bir grup alim dışında cumhuru ulema sarığın üzerine meshetmeyi caiz görmemiştirler. [20]

- Sarığın üzerine meshetmek caizdir diyenler ise bunu, ayakları meshetmeye kıyas etmişlerdir. 
- İhtilafın bir diğer sebebi de varid olan bir hadisin yorumunda ihtilaf edilmesidir.

رَاَيْتُ نَبيَ صَلَّي الله عَلَيْه و سَلّمَ يَمْسَحُ عَلي عمَامَته وَ خُفّيْه

"Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) mestleri ve örtüsü  üzerine meshetti." (Müslim 205)


Abdestte kulakları meshetmenin hükmü nedir?

- Abdestte kulakları meshetmenin hükmü İmam Şafi’ye göre sünnettir. [21]
- İmam Azam’a göre vacipse de Hanefilerde genel görüş sünnet olmasıdır. 
[22] 
- İmam Mâlik ve Ahmed b. Hanbele’e göre ise farzdır.
 [23]

İhtilafın sebebi: Kulağın yüze dahil olup olmaması hususunda ihtilaf edilmesidir.

اَلْاُذُنَان منَ الرَّاْس

“Kulaklar başa dahildir. (Darekutni, 1/98)

Ayakları yıkamayıp sadece meshetmek yeterli olur mu?

- Cumhuru ulemaya göre ayağın meshedilmesi kafi değildir. Yıkanması farzdır. [24] 
- İbni Abbas (ra) ve bazı alimlere göre ise yıkamak şart değildir. Meshetmek de caizdir. 
[25]

İhtilafın sebebi: (vav و -) atıf harfinin nereye ait olduğu husunda ihtilaf edilmesi ve bu hususta iki meşhur kıraatın bulunmasıdır.

 فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَاَيْدِيَكُمْ اِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُ۫سِكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ اِلَى الْكَعْبَيْنِ

“…Yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın. Başlarınızı mesh edin, ayaklarınızı da topuklara kadar (yıkayın). ” (Maide 6)

Abdestte ayak nasıl yıkanır? Ayaklar yıkanırken topuk kemikleri ile beraber yıkamak şart mıdır?

- Cumhuru ulemaya göre ayak topuk kemiğinin de yıkanması farzdır. 
- Bazı alimler ise bunu şart görmemişlerdir.

Bu ihtilafın sebebi (ile الى -) harfi cerinin manasında ve (ke’beynكَعْبَيْنِ - ) kelimesinden kastın ne olduğunda ihtilaf edilmesidir. [26]

[27] وَاَرْجُلَكُمْ اِلَى الْكَعْبَيْنِ


“…ayaklarınızı da topuklara kadar (yıkayın). ” (Maide 6)

Abdestde tertibin hükmü nedir?

- İmam Şafiî ve Ahmed b. Hanbel’e göre tertip farzdır. [28]
İmam Azam, Mâlik ve Davud ez-Zâhirî’ye ise sünnettir. [29]

İhtilafın sebebi: Ayette geçen (vav و -) ın tertip mi (sıra) yoksa maiyet mi (birliktelik) ifade ettiği hususunda ihtilaf edilmiş olmasıdır. 

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا قُمْتُمْ اِلَى الصَّلٰوةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَاَيْدِيَكُمْ اِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُ۫سِكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ اِلَى الْكَعْبَيْنِ

“Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi yıkayın. Başlarınızı mesh edin ve ayaklarınızı topuklara kadar (yıkayın).” (Maide 6)

 أبدأ بما بدأ الله به

“Daima Allah’ın başladığı ile başlarım.” (Tirmizi)


Abdestde muvalat’ın hükmü nedir?

-Cumhuru ulemaya göre muvalat farz değildir. [30] İmam Mâlik’e göre ise muvalat farzdır. Ancak unutan ve güç yetiremeyen bundan mes’ul değildir. [31]

إن الله تـجاوز لي عن أمتي الـخطأ والنسيان وما استكرهوا عليه

“Allah, benim için, ümmetimin hata ile, unutarak veya baskı ve tehdid altında işlemiş olduğu günahları bağışlamıştır.” (İbni Mace 2045, Beyhaki 7/356)


Muvalat ne demek?

Abdest alırken her bir uzvu ara vermeksizin bir biri ardınca yıkamaktır.

 

Abdestten önce besmele çekmenin hükmü nedir?

- Cumhuru ulemaya göre besmele ile başlamak sünnet görülmüştür. [32]
Hanbeli mezhebinde ise besmele ile başlamak farz görülmüştür. [33]

İhtilafın sebebi: Varid olan hadisin sıhhat derecesinde ihtilaf olmasıdır.

لا وضوء لمن  لم يذكر الاسم الله عليه

“Besmele çekmeyenin abdesti yoktur.” (Beyhaki, 1/43)

 

 




[1] Nevevi,Mecmua, 3/105, İbni Kudame, Muğni 1/73, Bidayetül Müçtehid, 1/67

[2] İbni Kudame, Muğni 1/73, Bidayetül Müçtehid, 1/67

[3] Bidayetül Müçtehid, 1/69

[4] Bidayetül Müçtehid, 1/69

[5] Tahavi, Şerhu Meanil A’sar, 1/33, İbni Abdilber, Temhid, 4/31, Bidayetül Müçtehid, 1/70, Kudame, Muğni, 1/85

[6] Bidayetül Müçtehid, 1/70, Haşiyetu İbni Abidin, 1/97, Nevevi, Mecmua, 1/377, Kudame, Muğni, 1/86, İbni Abdilber, İstizkar, 1/125, İbni Abdilber, Temhid, 20/118

[7] Nevevi, Mecmua, 1/379,   Kesani, Bedaiu Sanai 1/4, İbni Abidin, 1/101

[8] Bidayetül Müçtehid, 1/70,

[9] Serahsi, Mebsut, 1/144, Hattabi, Muvahibul Celil, 1/272, Nevevi, Mecmua, 1/374, Şirbini, Muğnil Muhtaç, 1/60, Kudame, Muğni, 1/78

[10] Bidayetül Müçtehid, 1/71, Nevevi, Mecmua, 1/383, Şafii, el-Umm, 1/40, Tefsiru Tebari, 1/115, Tahavi, Şerhu Meanil A’sar, 1/33, İbni Abdilber, Temhid, 4/31

[11] Ayni, Binaye Şerhul Hidaye, 1/262, Kesani, Bedaiu Sanai, 1/4. İbni Hümam, Fethul Kadir, 1/15, İbni Abdilber, el-Kafi, 1/168, Nevevi, Mecmua, 1/385, Kudame, Muğni, 1/90

[12] Maide 6

[13] Nevevi, Mecmua, 1/395,  İbni Abdilber, Temhid, 4/31, Kudame, Muğni, 1/92, Kurtubi, Ahkamul Ku’ran, 6/83,

[14] Kudame, Muğni, 1/93, Hattabi, 1/359, İbni Abdilber, İstizkar, 1/132, İbni Teymiyye, Mecmuatul Feteva, 21/122

[15] Bidayetül Müçtehid, 1/72

[16] Maide 6

[17] İbni Hümam, Fethul Kadir, 1/33, Mardevi, el-İnsaf, 1/163, İbni Teymiyye, Mecmual Feteva, 21/126

[18] Bidayetül Müçtehid, 1/73

[19] Bidayetül Müçtehid, 1/74

[20] Kudame, Muğni, 1/219, İbni Hazm, Muhalla, 2/58, Nevevi, Mecmua, 1/407, Bidayetül Müçtehid, 1/74, İbni Teymiyye, Mecmuatul Feteva, 21/21, Şevkani, Neylul Evtar, 1/166

[21] Nevevi, Mecmua, 1/413

[22] Ayni, el- İnaye, 1/27, Tahtavi, Haşiyetu Tahtavi, sad/47

[23] Bidayetül Müçtehid, 1/75, Buhuti, Keşşaful Kına’, 1/100

[24] Nevevi, Mecmua, 1/417, İbni Abdilber, Temhid, 4/31, İbni Hazm, Muhalla, 1/301

[25] Bidayetül Müçtehid, 1/77

[26] Bidayetül Müçtehid, 1/79

[27] Maide 6

[28] Nevevi, Mecmua, 1/443, Muğnil Muhtaç, 1/54, İbni Hazm, Muhalla, 2/66

[29] Bidayetül Müçtehid, 1/79

[30] Nevevi, Mecmua, 1/454, İbni Abidin, 1/122, Bidayetül Müçtehid, 1/79

[31] Hattabi, 1/266,

[32] Bedaiu Sanai  1/20,  Şafii, el- Umm, 1/47, Muğni, 1/76, İbni Teymiyye, M. Feteva, 11/116

[33] Mardevi, el-İnsaf 1/100,

 

(410 puan)
düzenledi
8 soru
8 cevap
0 yorum
45 üye
Bumerang - Yazarkafe